ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi

Environmental Management System)

ISO 14001 Nedir ve Neden Önemlidir?

Kaynaklarının sonsuz olmadığı, ürün ve faaliyetlerin çevre etkilerinin yerel ve bölgesel kalmayıp global olduğu artık tüm dünyada kabul edilmiş bir gerçektir. Bu gerçek göz önüne alınarak hazırlanan ISO 14001, çevre özelliklerinin ve doğal yapının korunabilmesi amacıyla oluşturulan bir yönetim sistemdir. ISO 14001 standardı, çevre ile ilgili risk ve fırsatların daha verimli bir biçimde yönetilmesine zemin oluştururken, sanayi kuruluşlarının faaliyetleri sebebiyle çevreye verdikleri zararı da en aza indirgeyip, enerji ve hammadde tüketimini azaltmayı amaçlamaktadır. ISO 14001, Çevre Yönetim Sistemlerine ilişkin olarak uluslar arası alanda tanınmış bir standart olup, kuruluşların faaliyetlerinin, ürünlerinin ve hizmetlerinin çevreyle ilgili unsurlarının daha etkin şekilde nasıl yönetileceği konusunda bir kılavuz sunmaktadır. ISO 14001 standardına uygun bir Çevre Yönetim Sistemi kuran kuruluş, tabi kaynakların tüketilmemesi ve kirletilmemesini veya bu olumsuz etkilerin minimum düzeye indirilerek, çevreye saygılı, güvenilir bir firma imajı uyandırılmasını sağlamaktadır.

ISO 14001 Standard Prensipleri

Yükümlülük Altına Girme ve Politika:

 Kuruluş çevre politikasını tayin etmeli ve çevre yönetim sistemine bağlılık taahhüdünde bulunmalıdır. Planlama: Kuruluş faaliyet, ürün ve hizmetlerinin çevre boyutlarını belirlemeli, bunların önemli olanlarını seçmelidir. Taahhütlerini gerçekleştirmek için amaç ve hedefler tespit etmeli, bu amaç ve hedeflere ulaşmak için gerçekleştireceği faaliyetleri programlamalıdır.

 Uygulama ve İşlem:

Kuruluş, çevre politikasını gerçekleştirmek, amaç ve hedeflerine ulaşabilmek maksadıyla etkin bir uygulamada bulunabilmek için gerekli yetenek ve imkânlarla birlikte bir destek mekanizması geliştirmelidir.

Kontrol ve Düzeltici Faaliyet:

Kuruluş, çevre icraatını ve bu icraattaki başarı derecesini ölçmeli, izleyip değerlendirmelidir. Gözden Geçirme ve Geliştirme: Kuruluş, genel çevre icraatını ve bu icraattaki genel başarı derecesini geliştirmek amacıyla, çevre yönetim sistemini gözden geçirmeli ve sürekli olarak iyileştirmelidir. 

 

ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemini Uygulamanın Faydaları

  • ISO 14001 ile Ulusal ve/veya uluslararası mevzuatlara uyumun artırılması
  •  ISO 14001 ile Çevresel performansın artırılması
  • ISO 14001 ile Market Stratejileri
  • ISO 14001 ile Uluslar arası rekabette avantaj sağlaması
  •  ISO 14001 ile İşletme itibar ve Pazar payının artırılması
  •  ISO 14001 ile Maliyet kontrolünün geliştirilmesiyle masrafların azaltılması ve verimliliğin artırılması
  •  ISO 14001 ile Acil durumlara (deprem, yangın, sel vb.) ve kazalara karşı hazırlıklı bulunarak mesuliyetle sonuçlanan kaza vb. olayların azaltılması
  • ISO 14001 ile Kirliliği kaynaktan başlayarak kontrol altına alınması ve azaltılması
  • ISO 14001 ile Girdi malzemeleri ve enerji tasarrufu sağlanması
  • ISO 14001 ile İzin ve yetki belgelerinin alınmasının kolaylaştırılması
  • ISO 14001 tüm dünyaca bilinen ve kullanılan ortak bir dil olduğundan global pazarda kabul edilirliğin sağlanması
  • ISO 14001 ile Şirket faaliyetlerinin çevreye olan etkisi ve çevre riskleri belirlenerek kontrol edilebilir ve bu sayede çevreyi olumsuz etkileyen unsurlar azaltılır.
  • ISO 14001 ile Çevre etkilerinden kaynaklanan maliyetler düşer.
  • ISO 14001 ile Çevre ile ilgili yasalara ve mevzuata uyum sağlanır.
  • ISO 14001 ile Acil durumlarda meydana gelebilecek çevre etkileri azaltılır veya tamamıyla ortadan kaldırılır.
  • ISO 14001 ile Şirket personeline verilen eğitimler sayesinde çalışanlarda çevre bilinci artar.
  • ISO 14001 ile Çevreye zarar vermeyen bir işletmede çalışmak, çalışanları motive eder.
  • Yasal kurumlara karşı, mevzuat ve yönetmeliklere uyulduğu dökümante edilmiş çevre yönetim sistemi ve ISO 14001 Belgesi ile gösterilebilir.
  • ISO 14001 ile Gerek ulusal, gerekse uluslararası alanda tanınmışlık sağlanarak kuruluşa prestij kazandırır.
  • ISO 14001 ile Şirket personeline verilen eğitimler sayesinde çalışanlarda çevre bilinci artar.
  • ISO 14001 ile Çevreye zarar vermeyen bir işletmede çalışmak, çalışanları motive eder.
  • ISO 14001 ile Tüketicinin çevre ile ilgili beklentilerine cevap verilir ve bilinçli tüketicilere erişebilme ve onları kazanma sansı artar.
  • ISO 14001 ile Kaynaklar etkin kullanılır (enerji, su, vb. tasarrufu sağlanır).
  • ISO 14001 ile Çevreye bırakılan atıklar azalır.

ISO 14001 Çevre Yönetim Sisteminin Belgelendirme Şartları

Çevre Sorumlularının Atanması:

Kuruluş içerisinde Çevre Yönetim Sistemi kapsamında olan bölümlerden temsilciler seçilir. Çevre sorumluları, o bölümün temsilcisidir ve kendi bölümü ile ilgili çevre çalışmalarını yürütmek, diğer bölüm çalışanlarına gelişmeleri aktarmakla yükümlüdür.

Çevre Yönetim Temsilcisinin Atanması:

Üst yönetim tarafından sistemin kurulması, uygulanması ve üstyönetime raporlanmasından sorumlu bir kişi atanmalı, tüm çalışanlara duyurulmalıdır.

Çevre Yönetim Sistemi Temel Eğitiminin Verilmesi:

Tüm çevre sorumlularının katılımı sağlanır. Çevre Politikası Oluşturulması: Üst yönetimin kuruluşu ve çevreye bakışı ile ilgili genel niyetlerini açıklayan bir beyandır. Politikanın tüm çalışanlarca benimsenmesi, sistemin başarısı açısından önemlidir.

Çevre Boyutlarının Belirlenmesi:

Tüm bölümlerin faaliyetleri incelenerek çevre boyutları ve çevre boyutlarının oluşturduğu çevre etkileri belirlenir.

Çevre Boyutlarını Değerlendirme Yöntemi Oluşturulması ve Analizi:

Çevre boyutlarını önem derecesini belirleyebilecek, önemli çevre etkileri yaratabilen çevre boyutlarını ortaya çıkarabilmek için yöntem oluşturulur. Bu yöntemler ürüne, firmaya ve firmanın politikalarına göre farklılıklar gösterir.Çevre Bilimi rasyoneldir. Yöntem, size veya başkasına göre değişmeyecek sonuçlar üreten gerçekçi bir model olmalıdır.

Çevre Mevzuatının Değerlendirilmesi:

Kuruluşu ilgilendiren çevre mevzuatı ve bu mevzuata göre firma yükümlülükleri belirlenmelidir. Firma yükümlülüklerinin personel tarafından anlaşılması önemlidir. Çevre Amaç ve Hedeflerin Oluşturulması: Önemli çevre boyutlarının çevre etkilerinin hafifletilmesi ile ilgili sayısal amaç ve hedefler belirlenir.

Çevre Yönetim Programlarının Hazırlanması:

Amaç ve hedeflere ulaşmak için faaliyet planları hazırlanır. Faaliyet, sorumlusu, termini ve gerekli kaynaklar belirtilir. 

Dokümantasyon:

Çevre ile ilgili önemli faaliyetler belirlenir. Bu faaliyetlerin çevre etkilerini kontrol altına alınması ile ilgili prosedür/talimatlar hazırlanır. Ayrıca sistem prosedürleri (ISO 14001 Standardında adı geçen) prosedürler hazırlanır.

Uygulama:

Özellikle alt seviye çalışanlardan başlayarak talimat/prosedürlerin çevre sorumluları tarafından personele anlatılması. Özellikle uygulamaya alındıktan sonraki ilk birkaç hafta gerekli kayıtların tutulup tutulmadığı takip edilmelidir.

Denetim:

Uygulama sonuçlarını kontrol edebilmek amacıyla denetim yapılır. Denetimde ISO 14001 standardı mevzuat ve firma dokümanları dikkate alınarak, eksiklikler, geliştirilmesi gereken noktalar raporlanır.

Yönetimin Gözden Geçirmesi:

Üst Yönetim, çevre politikasını, hedefleri, çevre yönetim programlarını dikkate alarak dışarıdan gelen şikâyetleri, denetim sonuçlarını, istatistik sonuçlarını, düzeltici önleyici faaliyetleri, geliştirme önerilerini, mevzuata uyum durumunu inceleyerek sistemin geliştirilmesi için kararlar alır.

ISO 14001 Çevre Yönetim Sisteminin Belgelendirme Şartları

Döküman İnceleme:

Belgelendirme Müracaatı’nın yapılmasından sonra en geç 15 gün içerisinde müracaat ek evrakları ve ilgili yönetim sistemine ait dokumanlar, Belgelendirme firmasına ulaştırılmalıdır. Kuruluşunuza ait dokumanlar, ISO 14001 standardına uygunluk açısından incelenecek ve düzeltilmesi gereken bir durum olması halinde, bir rapor ile tarafınıza bildirilecektir. Belgelendirme firmasına tarafından incelenmesi sonrasında, dokümanlarda söz konusu olabilecek değişiklikler, belgelendirme denetimi öncesinde tamamlanmalı ve Belgelendirme firmasına ulaştırılmalıdır.

Ön Denetim “isteğe bağlı” :

Belgelendirme amacı ile başvuruda bulunan firma, belgelendirmeyi esas teşkil eden resmi belgelendirme denetimi öncesinde, mevcut durumu görerek olası problemleri görmek istemesi durumunda yapılan denetim türüdür. Bu denetim için belirlenecek tarih ve gün sayısı iki taraf arasında tespit edilir.

Belgelendirme Denetimi:

Belgelendirme denetimi, ISO 14001 standardı ve sistem dokümanlarını uygunluğu tespit etmek amacı ile Belgelendirme firmasının denetim ekibi tarafından gerçekleştirilecektir. Belgelendirme denetiminin süresi Belgelendirme firmasına beyan ettiğiniz bilgiler doğrultusunda uluslararası akreditasyon kurallarına göre belirlenecek ve denetim öncesinde bir program halinde bildirilecektir. Belgelendirme denetiminin sonucunda sisteminizin standarda uygunluğunun tespit edilmesi durumunda kuruluşunuz ISO 14001 belgesini almaya hak kazanacaktır. Kuruluş belgelendirme denetimini başarıyla tamamlanmasını takiben, Belgelendirme firması denetim ekibi tarafından, belge verilmesi için önerilecektir. Bu aşamadan sonra, Belgelendirme hizmetleri tarafından en kısa süre içinde belge düzenlenerek müşteriye sunulacaktır.

Takip Denetimi:

Belgelendirme veya gözetim denetimlerinde sistemin genel işleyişini etkileyecek derecede, uygunsuzluk (lar) tespit edilmesi durumunda gerçekleştirilecek denetimlerdir. Takip denetimleri, belgelendirme ve ya gözetim denetimini gerçekleştiren denetim ekibi tarafından gerçekleştirilecektir.

Gözetim Denetimleri:

Gözetim denetimleri kuruluşunuzun ISO 14001 standardına uygunluğunun devamını kontrolü amacı ile Belgelendirme firması denetim ekibi tarafından, en az yılda 1 olmak üzere gerçekleştirilecektir.

Marka Ve Logo Kullanımı:

Marka ve logo kullanımı ile ilgili uyulması gereken hususlar, sözleşme ekinde verilen, marka ve logo kullanım talimatı ile belirlenmiştir.

Belgelendirme Geçerlilik Süresi:

ISO 14001 standardına göre yapılan belgelendirme için belge geçerlilik sözleşme süresi 3 (üç) yıldır. Bu sözleşme, imzalandığı tarihten belge geçerlilik süresi sonuna kadar geçerlidir. Belge geçerlilik süresi dolmadan bir iki ay önce, belge sahibi firma başvuruda bulunarak, belge süresinin uzatılmasını talep eder. Bu durumda belgenin denetimi yapılır ve belge geçerlilik süresi üç yıl daha uzatılır. Kapsam değişikliği ve adres değişikliği denetimlerinde sözleşme süresinde herhangi bir değişiklik yapılmaz. Belgenin geçerlilik süresi için, ilk belge tarihi baz alınır ve yapılan değişiklikle ilgili yeni sözleşme imzalanır.

İtirazlar Ve Şikayetler:

Belgelendirme firması sistem belgelendirme faaliyetleriyle ilgili itirazlar ve şikâyetler kuruluş tarafından denetimler sonrasında, denetim raporları, denetim ekibi, denetim içeriği v.b. hususlarda itiraz ve şikâyetler yazılı ve sözlü olarak yapılabilir. Gerçekleşen denetimler hakkında yapılan tüm şikâyetler, bir sonraki şikâyet değerlendirme komitesi toplantı gündeminde ele alınır. Toplantı sonrasında alınan kararlar yazılı olarak ilgili kuruluşlar ve denetim ekipleri üyelerine bildirilir. İlgili kararlar çerçevesinde gerek düzeltici/ önleyici faaliyetler başlatılır.